Uluslararası Çeşitliliğin Dergi Prestijindeki Rolü

Bir akademik derginin etki alanı ve bilimsel iddiası, büyük ölçüde onu oluşturan insan kaynağının coğrafi ve kurumsal kökenleriyle sınırlıdır. Bir derginin yazar profili ve editör kurulu, sadece tek bir kurumdan, şehirden veya ülkeden oluşuyorsa, bu durum derginin "içe dönük" (inward-looking) ve yerel bir yayın olduğu algısını yaratır. Bu algı, uluslararası indeksleme kuruluşları için derginin küresel bir etki yaratma potansiyelinin düşük olduğunun en bariz işaretlerinden biridir. Küresel bilimsel arenada rekabet edebilmek ve saygınlık kazanabilmek için bir derginin, yerel sınırlarını aşarak uluslararası bir kimlik inşa etmesi şarttır.

Bu makalede, yazar ve editör kurulundaki coğrafi çeşitliliğin (geographical diversity), bir derginin uluslararası indeksler tarafından nasıl bir kalite ve prestij göstergesi olarak kabul edildiği ve bu çeşitliliğin derginin bilimsel kalitesine olan somut katkıları incelenmektedir.

1. Editör Kurulunda Uluslararası Çeşitlilik: Küresel Vizyonun Teminatı

Bir derginin uluslararasılaşma yolculuğu, yönetim merkezinden, yani editör kurulundan başlar. Farklı ülkelerden ve kıtalardan saygın akademisyenleri içeren bir editör kurulu, indekslere birkaç önemli mesaj verir:

• Objektiflik ve Evrensel Standartlar: Çeşitli bir kurul, derginin tek bir akademik ekolün veya ulusal bir bilimsel geleneğin dar bakış açısıyla sınırlı kalmadığını gösterir. Bu durum, derginin değerlendirme süreçlerinin daha objektif ve evrensel bilimsel standartlara uygun olduğu konusunda bir güvence sağlar.
• Küresel Ağlara Erişim: Her uluslararası üye, kendi coğrafyasındaki ve akademik ağındaki potansiyel yazarlara, hakemlere ve okuyuculara ulaşmak için bir köprü görevi görür. Bu, derginin uluslararası görünürlüğünü ve başvuru havuzunun kalitesini organik olarak artırır.
• "'International' İddiasının Kanıtı: Adında "International", "Global" veya "World" gibi iddialı ifadeler taşıyan bir derginin, bu iddiasını editör kurulunun yapısıyla desteklemesi zorunludur. Aksi takdirde, bu ifadeler içi boş bir pazarlama sloganından öteye geçemez ve derginin ciddiyetine gölge düşürür.

2. Yazar Profilinde Uluslararası Çeşitlilik: Derginin Çekim Gücünün Bir Ölçütü

Bir derginin kalitesinin ve çekiciliğinin en somut göstergelerinden biri, ona kimlerin makale gönderdiğidir. İndeks değerlendirme uzmanları, derginin son birkaç sayısındaki makalelerin yazarlarının kurumsal ve coğrafi dağılımını dikkatle analiz ederler.

• Bilimsel Alakalı Olma (Relevance): Eğer bir dergi, dünyanın farklı bölgelerindeki araştırmacılardan sürekli olarak başvuru alıyorsa, bu durum derginin ele aldığı konuların küresel ölçekte ilgi çektiğini ve önemli olduğunu gösterir. Sadece tek bir ülkeden gelen başvurularla yayın hayatını sürdüren bir dergi ise, muhtemelen sadece yerel öneme sahip konulara odaklanmaktadır.
• Kalite Filtresinin İşlediğinin Göstergesi: Uluslararası yazarlardan başvuru çekebilmek, rekabetin yüksek olduğu anlamına gelir. Bu rekabet ortamı, editör kurulunun gelen başvurular arasından en iyilerini seçme şansını artırır ve dolayısıyla derginin genel kalitesini yükseltir.
• İçe Kapalılık (In-breeding) Riskini Azaltma: Bir derginin yayınlarının büyük bir kısmının, editör kurulu üyelerinin kendi kurumlarından veya yakın çevresinden gelmesi, en ciddi etik ve kalite sorunlarından biridir. Bu durum, "ahbap-çavuş" ilişkileriyle yayın yapıldığına ve objektif bir hakemlik sürecinin işlemediğine dair güçlü bir şüphe uyandırır. Uluslararası yazar çeşitliliği, bu tür içe kapalılık iddialarına karşı en iyi savunmadır.

3. Bilimsel Kaliteye Doğrudan Katkı

Uluslararası çeşitlilik, sadece indeksler için bir "kutucuğu işaretleme" egzersizi değildir. Bu çeşitlilik, derginin bilimsel içeriğinin kalitesini de doğrudan ve somut yollarla zenginleştirir:

• Farklı Perspektifler ve Yaklaşımlar: Farklı kültürel ve akademik geçmişlere sahip araştırmacılar, aynı bilimsel probleme farklı teorik çerçeveler ve metodolojik yaklaşımlar getirebilirler. Bu çeşitlilik, derginin sayfalarında daha zengin, daha yaratıcı ve daha kapsamlı bir bilimsel diyalog ortamı yaratır.
• Bulguların Genellenebilirliğinin Artması: Bir bilimsel bulgunun sadece tek bir ülkede veya kültürde değil, farklı bağlamlarda da geçerli olup olmadığının test edilmesi, bilimin evrensellik ilkesi için kritiktir. Uluslararası katkılar, bu genellenebilirlik testinin yapılmasına olanak tanır.

Nasıl Başarılır? Stratejik Adımlar

Uluslararası çeşitliliği artırmak, kendiliğinden olan bir süreç değildir; bilinçli ve stratejik bir çaba gerektirir:

1. Proaktif Kurul Davetleri: Editör kurulu oluşturulurken, alanında tanınmış uluslararası akademisyenlere proaktif olarak ulaşmak ve onları kurula davet etmek.
2. Uluslararası Konferanslarda Tanıtım: Derginin, ilgili alandaki önemli uluslararası konferanslarda tanıtılması ve potansiyel yazarlarla doğrudan temas kurulması.
3. İndeksleme ve Görünürlük: Derginin, uluslararası araştırmacıların kullandığı veritabanlarında (DOAJ, EBSCO, Scopus vb.) yer alması, görünürlüğünü ve dolayısıyla uluslararası başvuru potansiyelini artırır.

Sonuç

Sonuç olarak, coğrafi çeşitlilik, bir derginin yerel bir oyuncu mu yoksa küresel bir aktör mü olduğunun en net göstergesidir. Çeşitli bir editör kurulu ve yazar profili, derginin sadece uluslararası indeksler nezdindeki prestijini artırmakla kalmaz, aynı zamanda bilimsel içeriğini zenginleştirir, objektifliğini güçlendirir ve küresel etki potansiyelini en üst düzeye çıkarır. Bu, bir derginin "yerel ligdeki" konfor alanından çıkarak, bilimin "şampiyonlar liginde" rekabet etmeye hazır olduğunun ilanıdır.