Yazarlık Değişiklikleri Politikası

Akademik bir makalede "yazar" olarak listelenmek, sadece bir isim beyanından ibaret değildir; bu, o çalışmanın entelektüel içeriğine yapılan somut katkının, bilimsel sorumluluğunun ve kamuya açık hesap verebilirliğinin bir ilanıdır. Yazarlık, akademik dünyada kariyer ilerlemesi, fon sağlama ve itibar kazanma gibi konularda temel bir para birimi işlevi görür. Bu nedenle, yazarlık listesinin oluşturulması ve değiştirilmesi, son derece hassas ve etik açıdan dikkatle yönetilmesi gereken bir süreçtir.

Bir makale dergiye gönderildikten, özellikle de kabul edildikten sonra yazar listesinde değişiklik yapma talepleri (bir isim ekleme, çıkarma veya sıralamayı değiştirme), editörler için potansiyel bir "kırmızı bayraktır". Bu tür talepler, bazen masum bir unutkanlıktan kaynaklansa da, çoğu zaman "armağan yazarlık" (katkısı olmayan birinin eklenmesi), "zoraki yazarlık" (kıdemli birinin baskıyla eklenmesi) veya yazarlar arası ciddi bir anlaşmazlık gibi derin etik sorunlara işaret edebilir.

İşte bu nedenle, uluslararası indeksleme kuruluşları ve COPE (Committee on Publication Ethics), saygın bir derginin, bu tür durumlarla başa çıkmak için önceden belirlenmiş, katı ve şeffaf bir Yazarlık Değişiklikleri Politikası'na (Policy on Authorship Changes) sahip olmasını bekler. Bu politikanın varlığı, derginin yazarlık konusundaki suiistimallere karşı ne kadar uyanık ve hazırlıklı olduğunun en net göstergesidir.

Bu makalede, net bir yazarlık değişiklikleri politikasının neden bir derginin etik duruşunun temel bir parçası olduğu ve bu politikanın içermesi gereken temel unsurlar incelenmektedir.

1. Politikanın Kapsamı: Ne Zaman ve Nasıl?

Etkili bir politika, sürecin hangi aşamalarında değişiklik taleplerinin değerlendirileceğini ve hangi koşullarda kabul edileceğini net bir şekilde tanımlamalıdır. Genellikle süreç iki ana aşamaya ayrılır:

• Kabul Öncesi Değişiklikler: Makale henüz hakem değerlendirme sürecindeyken yapılan değişiklik talepleri, genellikle daha esnek bir şekilde ele alınabilir. Ancak bu durumda bile, değişikliğin nedenine dair makul bir gerekçe sunulması istenir.
• Kabul Sonrası Değişiklikler: Bir makale kabul edildikten sonra, onun bilimsel içeriği ve katkıda bulunanları bir nevi "resmileşmiş" olur. Bu aşamadan sonra yapılacak herhangi bir değişiklik, son derece istisnai bir durum olarak ele alınmalıdır. Birçok saygın dergi, kabul sonrası değişikliklere sadece çok güçlü ve kanıtlanabilir gerekçelerle (örneğin, bir analize sonradan önemli katkı sağlayan yeni bir araştırmacının eklenmesi) izin verir ve bu süreci çok sıkı kurallara bağlar.

2. Temel Kural: Tüm Yazarlardan Yazılı Onay

Bir yazarlık değişikliği politikasının en temel ve müzakere edilemez unsuru, talep edilen herhangi bir değişiklik için mevcut tüm yazarların ve eklenecek veya çıkarılacak kişinin yazılı onayının alınması zorunluluğudur.

Bu politika, aşağıdaki adımları içermelidir:

1. Sorumlu Yazarın (Corresponding Author) Talebi: Değişiklik talebi, genellikle sorumlu yazar tarafından, değişikliğin nedenini detaylı bir şekilde açıklayan resmi bir mektupla editöre iletilmelidir.
2. Tüm Tarafların Onayı: Editör, bu talebi aldıktan sonra, listedeki her bir yazara ve değişikliğe konu olan kişiye (eklenecek veya çıkarılacak) ayrı ayrı ulaşarak, bu değişikliği onayladıklarına dair yazılı bir teyit (genellikle e-posta yoluyla) alır.
3. Anlaşmazlık Durumu: Eğer yazarlardan herhangi biri değişikliğe itiraz ederse, dergi değişikliği gerçekleştirmez. Bu durumda dergi, yazarlara anlaşmazlığı kendi aralarında ve gerekirse kurumları aracılığıyla çözmeleri gerektiğini bildirir. Derginin görevi, yazarlar arası anlaşmazlıklarda hakemlik yapmak değil, tüm tarafların rızası olmadan herhangi bir işlem yapmamaktır.

İndeksler Nezdindeki Anlamı: Bu "oybirliği" kuralı, derginin tek bir yazarın beyanına göre hareket etmediğini, tüm katkıda bulunanların haklarına saygı duyduğunu ve potansiyel bir etik suistimalin parçası olmayı reddettiğini gösterir.

3. Politikanın Şeffaf Bir Şekilde İlan Edilmesi

Bu politikanın tüm detayları, derginin web sitesinde, genellikle "Yazarlar İçin Rehber" veya "Yayın Etiği" bölümlerinde açıkça ve kolayca bulunabilir bir şekilde yayımlanmalıdır. Bu şeffaflık, potansiyel yazarları daha başvuru yapmadan önce derginin bu konudaki ciddiyeti hakkında bilgilendirir ve süreç boyunca ne beklemeleri gerektiğini anlamalarını sağlar.

Sonuç: Etik Sınırları Koruyan Bir Güvenlik Mekanizması

Sonuç olarak, Yazarlık Değişiklikleri Politikası, bir derginin etik altyapısının en önemli güvenlik mekanizmalarından biridir. Bu politika, akademik dünyanın en değerli para birimi olan "yazarlık" unvanının keyfi bir şekilde dağıtılmasını veya manipüle edilmesini engeller. İndeksleme kuruluşları için bu politikanın varlığı ve katılığı, derginin sadece bilimsel kaliteye değil, aynı zamanda akademik dürüstlüğün en temel ilkelerine de ne kadar derinden bağlı olduğunun somut bir kanıtıdır. Şeffaf ve sıkı bir yazarlık politikası, derginin itibarını korur, yazarların haklarını güvence altına alır ve bilimsel kaydın bütünlüğünü temin eder.